Complex maar niet gecompliceerd

De wondere wereld van Ravel

ravelIn 1916, in volle oorlogstijd, kreeg Maurice Ravel de vraag om toe te treden tot de Ligue Nationale pour la Défense de la Musique Française, die alle niet-Franse muziek van de concertpodia wilde weren. De componist, die in de Eerste Wereldoorlog betrokken was als verpleeghulp en vrachtwagenchauffeur, bedankte voor de dubieuze eer om zijn naam te verbinden aan zulke nationalistische propagandadoeleinden. ‘Ik geloof niet dat ter veiligstelling van ons artistieke, nationale erfgoed de publieke uitvoering van Duitse en Oostenrijkse hedendaagse werken moet verboden worden’, schreef de componist in een brief. ‘Onze muzikale kunst, zo rijk op dit moment, mag niet degenereren, mag zich niet opsluiten in starre formules.’

Starheid was aan Ravel niet besteed. De componist had naam gemaakt met magistrale pianobundels als Gaspard de la nuit of Miroirs en miraculeuze balletmuziek zoals Daphnis et Chloë. Elk nieuw stuk dat hij de wereld instuurde, leek een wezenlijk andere, totaal nieuwe klankenwereld te openen. In zijn eerste meesterwerk, de Pavane pour une Infante défunte, bracht hij het Spanje van de ‘gouden’ zeventiende eeuw binnen in de impressionistische klankenwereld van Debussy. Met de ouverture Shéhérazade bewees hij een gouden hand te hebben in het voortoveren van nieuwe orkestkleuren en op vlak van het chanson loodste hij de erfenis van zijn leraar Gabriel Fauré de twintigste eeuw binnen. Zijn immer beweeglijke, gewichtloos mooie muziek bracht ook luisteraars buiten Frankrijk in vervoering. ‘Deze muziek lijkt wel een zinsbegoocheling’, zo schreef een Londense recensent na het horen van Ma mère l’oye, ‘alsof iets echts lijkt te drijven op niks’. Ravel had het uitdenken van lichtzinnig ernstige noten tot zijn levensdoel gemaakt. Zijn artistieke motto loog er niet om: ‘Complexe mais pas compliqué’.

In het muziekleven van Parijs was Ravel een opvallende figuur, een dandy-achtige estheet die koketteerde met zijn Baskische achtergrond. Na zijn traumatische ervaringen in de Eerste Wereldoorlog en na de dood van zijn moeder trok de componist zich uit het openbare leven terug. In het dorpje Montfort-L’Amaury, veertig kilometer ten zuiden van Parijs, kocht Ravel een verkommerde villa die hij decoreerde met uiteenlopende kleuren en stoffen, en volstouwde met prullaria zoals mechanisch speelgoed en curieuze brocanterie. Le Belvédère, zoals de componist zijn nieuwe woonst doopte, bracht rust in het hoofd. Met de trein kon hij richting hoofdstad sporen, de omliggende bossen van Rambouillet werden zijn wandelterrein. Tot aan zijn dood in 1937 zou hij hier blijven wonen en werken. Het bezwerende, machinale ritme van de Boléro, de zwierige ondergangsesthetiek van La valse of de met jazz op smaak gebrachte finesses van de pianoconcerto’s: allemaal is het hier bedacht. Wie ooit een bezoek bracht aan het luxueus ingerichte huis en de omringende, toverachtige tuin, ziet zonder moeite waar Ravel de inspiratie haalde voor L’Enfant et les sortilèges, de magische eenakter waarin een jongetje alle voorwerpen, dingen en dieren om zich heen tot leven ziet komen.

Ravels villa, door een tijdgenoot eens vergeleken met een slecht uitgesneden stuk Camembert, werd na zijn dood omgewerkt tot het Musée Maurice Ravel. Hoewel per jaar zo’n drieduizend muziekliefhebbers naar Montfort-L’Amaury afzakken, ligt het museum er verwaarloosd bij. Een lekkend dak, kruimelende muren en wegrottend behang maken een renovatie noodzakelijk, maar geen enkele autoriteit blijkt het nodige geld op tafel te willen leggen. Enkele weken geleden sloot het museum abrupt en voor onbepaalde tijd de deuren, en volgens de krant Le Figaro – die onlangs een reportage wijdde aan de verloedering van Ravels woonst – zal het nog een hele poos duren vooraleer het opnieuw toegankelijk is.

Wie de wondere wereld van Ravel wil betreden, stelt die bedevaart naar Montfort-L’Amaury dus best nog even uit. Gelukkig is er, in afwachting van de heropening van het museum, de Ravel Happening, waarop alle fascinerende facetten van deze componist belicht worden. Onder leiding van Hans Graf trekt deStudentenfilharmonie Ravels orkestrale kleurendoos open. Samen met klavierstilist Eric Le Sage verkennen cellist François Salque en violist Pierre Fouchenneret Ravels kamermuziek. Mezzo Clara Mouriz en bariton Christopher Maltman laten horen hoe volmaakt poëtisch de vocale lijnen van Ravels chansons wel zijn en het Ragazze Quartet gaat muzikaal de diepte in met Ravels enige strijkkwartet. Vanaf het klavier demonstreert Nicholas Angelich Ravels onverdeeld Franse synthese tussen pyrotechnische virtuositeit en Mozartiaanse gratie. Voor de apotheose zorgt deFilharmonie, in een zelden gehoorde uitvoering van Daphnis et Chloë. Zoveel muzikaal raffinement samengepakt op één dag zal u dit jaar niet meer beleven.

Programma
Zo 02.04.2017
deSingel, Antwerpen

11:30
deStudentenfilharmonie
Hans Graf dirigent
Rapsodie espagnole
Pavane pour une infante défunte
Schilderijententoonstelling (Moesorgski-orkestratie Ravel)

13:30
Nicholas Angelich piano
Selectie werken voor piano solo

15:00
Clara Mouriz mezzosopraan
Christopher Maltman bariton
Joseph Middleton piano
Adam Walker fluit
Philip Highnam cello
Histoires naturelles
Vocalise en forme de habanera
Shéhérazade
Sur l’herbe
Don Quichotte à Dulcinée
Chansons Madécasses

16:30
Pierre Fouchenneret viool
François Salque cello
Eric Le Sage piano
Sonate voor viool en cello
Vioolsonate
Vioolsonate (opus posthumum)
Berceuse sur le nom de Gabriel Fauré

18:00
Ragazze Kwartet
Strijkkwartet

20:30
deFilharmonie
Hans Graf dirigent
Nicholas Angelich piano
Daphnis et Chloé, suite nr. 1
Pianoconcerto voor de linkerhand
Daphnis et Chloé, suite nr. 2
Tickets vanaf €40
infotickets

 

 

Diep het concertthema verder uit met Davidsfonds Academie!
INTRODUCTIE: MAURICE RAVEL

De Boléro, het balletstuk dat Maurice Ravel componeerde voor danseres Ida Rubinstein, geldt als een van de absolute meesterwerken van het klassieke repertoire. De manier waarop de componist één enkele melodie continu herhaalt, illustreert zijn uitzonderlijk gevoel voor kleur, sfeer en ritme. Op de Ravel Happening komen alle aspecten van zijn wonderlijke schrijfstijl aan bod: bontgekleurde orkestmuziek, maar ook intimistische kamermuziek, visionaire pianomuziek en volkse liederen. Start de Ravel Happening met een uitgebreide lezing, zodat u met volle teugen geniet van deze muzikale dag.

Zo 02.04.2017 — 9:30
Info & inschrijven op
www.defilharmonie.be/davidsfonds

Categorieën:Verdieping

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s